Hanower wspomina Hannah Arendt: wieczór teatralny pełen spostrzeżeń!

Hanower wspomina Hannah Arendt: wieczór teatralny pełen spostrzeżeń!

Dziś, 4 grudnia 2025 roku, wspominamy wielką teoretyczkę polityczną i dziennikarkę Hannah Arendt, która zmarła dokładnie 50 lat temu, 4 grudnia 1975 roku w Nowym Jorku. Urodzona w Hanowerze w 1906 r. i wychowana w Królewcu, swoimi wnikliwymi analizami ukształtowała teorię polityczną XX wieku. Na cześć Arendt Teatr w Hanowerze organizuje specjalny wieczór teatralny zatytułowany „arendt Forever”, który w czteroczęściowym programie przedstawia aspekty jej życia i pracy. Dramaturżka Mira Gebhardt nawiązuje do powieści graficznej „Trzy żywoty Hannah Arendt” Kena Krimsteina z 2019 roku, która ilustruje niezwykłą biografię Arendt.

Życie Arendt charakteryzowało się ciągłymi nowymi początkami, między innymi z powodu choroby ojca i ucieczki przed narodowymi socjalistami. To pokazuje, jak ważne w jej twórczości były kwestie pojednania i pamięci o zbrodniach. Tematem przewodnim wieczoru teatralnego będzie wręczenie Nagrody Lessinga w Hamburgu w 1959 roku. Arendt rozmawia tutaj z mężem Heinrichem Blücherem o przyjęciu nagrody, co jest tematem zaplanowanego na piątek inscenizowanego czytania tekstu teatralnego „Siostra niczyja”.

Lekcje Arendt na teraźniejszość

Znaczenie twórczości Arendt podkreśli tego wieczoru także Friedrich Weißbach, który będzie moderował wieczór. Odniesie się do wniosków wyciągniętych z ich analiz dotyczących rządów totalitarnych i autorytaryzmu. Arendt ukuła termin „banalność zła”, zauważając, że autorytarni przywódcy często mogą dojść do władzy środkami demokratycznymi. Jej studium „Elementy i początki totalnej dominacji”, opublikowane w 1951 r., pozostaje centralnym punktem dzisiejszej dyskusji politycznej. Arendt postrzegała totalitaryzm jako nową formę rządów, która zagrażała ludzkiej spontaniczności i indywidualności.

Wskazane wówczas przez Arendt współczesne wyzwania społeczne można odnaleźć w obawach poruszanych w esejach Timothy’ego W. Stanleya. W swojej twórczości opowiada się za rewitalizacją praktyk demokracji deliberatywnej i zajmuje się utrzymującymi się podziałami religijnymi, które postrzegane są jako źródło narastających podziałów społecznych. W swojej nadchodzącej monografii planuje zająć się identyfikacją tych problemów przez Arendt w demokracjach wielokulturowych.

Ciemny cień historii

Tragedia w biografii Arendt zasługuje na szczególną uwagę w kontekście Holokaustu. Doświadczenia żydowskiej uchodźczyni aresztowanej przez narodowych socjalistów w 1933 r., a następnie pracującej jako pracownik socjalny w Paryżu, kształtują jej twórczość i pogląd na systemy polityczne. W swoich pismach ostrzegała przed stanem „bezświatowości”, w którym ludzie nie będą już mogli rozwijać wspólnych interesów w swoim społeczeństwie. Te ostrzeżenia są szczególnie aktualne dzisiaj, kiedy debaty polityczne często charakteryzują się podziałami i brakiem zainteresowania.

Dziedzictwo Arendt zostanie uhonorowane podczas wieczoru teatralnego nie tylko jej twórczością literacką, ale także aktorka, która wystąpiła w „Hannah Arendt” i „Róży Luksemburg”, otrzyma Złotego Wołu na majowym Festiwalu Sztuki Filmowej Meklemburgii-Pomorza Przedniego. To pokazuje ciągłe znaczenie jej pomysłów i uznanie dla niej jako osoby w kulturze.

Pomimo odwołania wszystkich pozostałych wydarzeń po wykluczeniu kontrowersyjnej osoby z tygodnia kulturalnego w Klütz, wieczór teatralny w Hanowerze będzie okazją do świętowania i refleksji nad dziedzictwem Arendt i jej ponadczasowymi pytaniami. Dobry powód, aby zająć się ich filozofią i stanowiskiem w sprawie systemów totalitarnych – tematem, który nie może być bardziej aktualny.