Sąd w Bremie: Potwierdzono zakaz stosowania hasła Od rzeki do morza”.

Sąd w Bremie: Potwierdzono zakaz stosowania hasła Od rzeki do morza”.

5 grudnia 2025 r. orzeczenie Sądu Administracyjnego w Bremie wywołało zamieszanie, gdy uznano za legalny zakaz wygłaszania hasła „Od rzeki do morza” na planowanym wiecu propalestyńskim. Jak ale i wewnątrz według doniesień zakaz uznano za właściwy, ponieważ hasło to jest kojarzone z terrorystycznymi strukturami organizacyjnymi, w szczególności z islamistyczną grupą Hamas i zakazanym stowarzyszeniem Samidoun.

Współrejestrator wydarzenia złożył pozew przeciwko zakazowi, ale sąd oddalił pozew jako bezzasadny. W swoim orzeczeniu zauważył, że hasło potencjalnie nawoływało do unicestwienia Izraela i wypędzenia ludności żydowskiej. Sąd oparł tę argumentację na fakcie, że hasło czuwania, które miało odbyć się w Bremie od maja do czerwca 2024 r., wyrażało aprobujący stosunek do ataków Hamasu na Izrael z 7 października 2023 r.

Ramy prawne

Postanowienie sądu datowane jest na dzień 27 listopada 2025 r. i ma sygnaturę 5 K 1012/24. W uzasadnieniu Sąd zwrócił także uwagę, że orzecznictwo dotyczące hasła nie jest jednolite i jest odmiennie interpretowane przez różne sądy administracyjne i karne. Izba dopuściła jednak możliwość złożenia skargi do Wyższego Sądu Administracyjnego oraz skargi kasacyjnej do Federalnego Sądu Administracyjnego.

Powód podnosił, że hasło było niejednoznaczne i niejasne. Sąd stanowczo odrzucił ten pogląd. Nie ma uzasadnionej alternatywnej interpretacji hasła, a powód nie zdystansował się dostatecznie wyraźnie od organizacji terrorystycznych posługujących się tym hasłem.

Kontekst społeczny

Te zmiany prawne wpisują się w naładowany emocjonalnie kontekst społeczny, w którym debaty na temat konfliktu na Bliskim Wschodzie i wsparcia dla Palestyńczyków stają się coraz bardziej spolaryzowane. Hasło „Od rzeki do morza” przez wielu jest interpretowane jako wyraz formalnej negacji prawa Izraela do istnienia, co odpowiednio komplikuje spory prawne i powoduje ogromne napięcia społeczne.

Zakaz używania tego sloganu może zatem mieć również wpływ na przyszłe wydarzenia i demonstracje w Niemczech, gdzie należy stale badać granice między zgodnymi z prawem wyrażaniem protestu a wyrażaniem protestów o charakterze karnym. Pozostaje zasadnicze pytanie: gdzie wytyczamy granicę między wolnością wypowiedzi a ochroną przed ekstremistyczną propagandą? Temat, który dotyka nie tylko prawników, ale całe społeczeństwo.

W tej sytuacji ważne jest, aby zachować czujność i śledzić rozwój sytuacji w tej kwestii, nawet jeśli czasami brakuje jasnej podstawy prawnej. Debata z pewnością jeszcze się nie zakończyła.