87 jaar na Kristallnacht: Joden vrezen voor hun veiligheid

87 jaar na Kristallnacht: Joden vrezen voor hun veiligheid

Vandaag, 9 november 2025, herdenken we de slachtoffers van de verschrikkelijke Kristallnacht-pogrom die 87 jaar geleden plaatsvond. Op die dag brandden synagogen in Duitsland af, waarbij levens werden verwoest en littekens achterbleven die vandaag de dag nog steeds voelbaar zijn. Minister van Binnenlandse Zaken Sabine Sütterlin-Waack (CDU) uitte in een recente verklaring zijn bezorgdheid over de aanhoudende angst die veel Joodse mensen voelen. Deze angsten laten zien dat Joodse medeburgers in Duitsland niet de vrijheid genieten die andere burgers genieten. Sütterlin-Waack benadrukt: “We moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen dat joden zich veilig kunnen voelen.”

Kristallnacht, ook bekend als Kristallnacht, vertegenwoordigt een van de ergste periodes van antisemitische vervolging in Duitsland. Op 9 en 10 november 1938 vonden wijdverbreide rellen plaats waarbij nationaal-socialistische troepen, evenals talrijke Duitse burgers, joodse winkels en instellingen op brute wijze aanvielen. Meer dan 1.400 synagogen werden verwoest en minstens 91 mensen kwamen om, terwijl naar schatting 30.000 Joodse mannen werden gearresteerd en naar concentratiekampen gedeporteerd. De gebeurtenis, die werd veroorzaakt door de moord op de Duitse diplomaat Ernst vom Rath, was een voorbode van de Holocaust die zou leiden tot de moord op zes miljoen Joden. Deze nacht wordt in de geschiedenis gezien als een keerpunt dat de samenleving verdeelde tussen morele actie en blinde gehoorzaamheid, terwijl de wereld toekeek, en vaak alleen maar toekeek.

Inzicht in het heden

Maar zelfs vandaag de dag blijft het gevaar aanwezig in de hoofden van veel Joodse mensen. Vooral in Sleeswijk-Holstein is er momenteel geen concrete bedreiging voor de Joodse instellingen, zoals Sütterlin-Waack benadrukt. Niettemin staat zij in nauw contact met de Joodse gemeenschappen om de politiemaatregelen aan te kunnen passen en het gevoel van veiligheid te vergroten. Vanuit historisch perspectief is het duidelijk dat de joodse gemeenschappen in Duitsland kunnen terugkijken op een eeuwenlange geschiedenis die zowel voorspoedige periodes als tragische keerpunten omvat.

De joodse geschiedenis op Duitse bodem gaat terug tot het jaar 321. Door de eeuwen heen ontwikkelde zich een levendige joodse cultuur die tot in de 20e eeuw voortduurde. De Verlichting leidde tot de politieke emancipatie van de joden, ook al werd hun geschiedenis sterk getekend door uitsluiting, haat en geweld. Nadat de nationaal-socialisten in 1933 aan de macht kwamen, ervoeren de joden een ongekend uitroeiingsbeleid. Na de oorlog werd het Joodse leven langzaam weer opgebouwd. Met de toestroom van Joodse mensen uit de voormalige Sovjet-Unie in de jaren negentig beleefde de Joodse gemeenschap in Duitsland een hernieuwde opleving. Tegenwoordig is Duitsland een van de landen met de derde grootste Joodse gemeenschap in Europa.

Herdenken en herdenken

Ter gelegenheid van de Dodenherdenking van vandaag vinden in veel steden herdenkingsevenementen plaats. De struikelblokken van Gunter Demnig herdachten de slachtoffers van het nationaal-socialisme en de vernietiging van het Joodse leven. Deze kleine stenen platen die voor de huizen van slachtoffers van het naziregime worden gelegd, zijn een symbool dat niet mag worden vergeten. Ook worden in verschillende steden schoonmaakcampagnes georganiseerd om synagogen en joodse gedenktekens schoon te maken en een herdenkingsplaats te creëren, vooral in een tijd waarin het antisemitisme tekenen blijft vertonen van herverspreiding.

De brandstichting op de synagoge van Lübeck in maart 1994 is een ander voorbeeld van de uitdagingen waarmee het joodse leven vandaag de dag nog steeds wordt geconfronteerd. De weg naar vrijheid en veiligheid blijft voor veel Joodse mensen in Duitsland een hobbelige weg. Maar we zullen met alle macht blijven werken aan een respectvol en vreedzaam samenleven, waaraan we in de toekomst de nodige aandacht moeten blijven besteden.