Leon de Winter ontladen: Migratiebeleid verdeelt Joods festival

Leon de Winter ontladen: Migratiebeleid verdeelt Joods festival

De opwinding rond het Joods Cultureel Festival in Osnabrück, dat van 4 tot 7 september 2025 zal plaatsvinden, houdt de stemming onder de mensen hoog. De Nederlandse schrijver en filmmaker Leon de Winter was als stergast uitgenodigd op het festival, maar zijn deelname is nu verrassend geannuleerd. De reden? Zijn controversiële opvattingen over het migratiebeleid, die de Joodse Gemeenschap van Osnabrück onverenigbaar acht met haar fundamentele waarden. Dit meldt de Joodse generaal.

De Winter zou op het festival spreken over de geschiedenis van zijn voorouders, onder meer over de in 1889 in Osnabrück overleden Hartog Eijsman. Maar na zijn kritische column in de Welt op 5 mei, waarin hij zich bezighield met het vluchtelingen- en asielbeleid in Duitsland, werd hij niet uitgenodigd. Michael Grünberg, de voorzitter van de Joodse Gemeenschap van Osnabrück, benadrukte dat het besluit ook verband hield met de uitspraken van De Winter over de AfD, die hij als bagatelliserend omschreef. De AfD is een bedreiging voor de democratie in Duitsland, vervolgde Grünberg. De Winter daarentegen beschouwt zichzelf als kunstenaar en vindt de afwijzing verrassend en onterecht.

Controverses rond het migratiebeleid

Het debat rond De Winters opvattingen over migratie heeft de discussie over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting en de verantwoordelijkheid van kunstenaars in het publieke debat nieuw leven ingeblazen. De schrijver verwierp resoluut de beschuldiging dat hij extremistische standpunten vertegenwoordigde. Hij verklaarde dat hij fundamenteel gekant was tegen de immigratie van mensen die vijandig stonden tegenover joden en andere groepen. In zijn verklaringen riep hij op dat mannen tot 55 jaar geen permanent asiel zouden krijgen en verwees hij naar de Nederlandse ‘Engelandfahrer’ uit het nationaal-socialistische tijdperk.

Zijn doel met de lezing was om het levensverhaal van zijn familie te eren. Uiteindelijk werd zijn grootmoeder in 1943 naar Sobibor gedeporteerd en vermoord. De Winter wilde dit trieste verhaal belichten en tegelijkertijd de aandacht vestigen op de uitdagingen van het huidige migratiebeleid.

Een festival gewijd aan cultuur

Het komende Joods Cultureel Festival in Osnabrück heeft tot doel de Joodse cultuur levend te houden en te vieren. Ondanks de controverse rond de niet-uitnodiging van De Winter, zijn de verwachtingen voor het festival groot. Het evenement is bedoeld om de gemeenschap een ruimte te geven om na te denken over hun identiteit en geschiedenis. De uitnodigingen aan andere kunstenaars en persoonlijkheden laten zien dat er in het joodse discours talloze stemmen en perspectieven zijn die gehoord willen worden.

De Joodse Gemeenschap van Osnabrück ziet zichzelf als een verantwoordelijkheid om waarden te vertegenwoordigen die niet alleen het verleden respecteren, maar ook het heden en de toekomst van haar gemeenschap positief vormgeven. De vraag blijft hoeveel handelingsvrijheid kunstenaars eigenlijk hebben in de openbare ruimte – en welke gevolgen hun uitspraken kunnen hebben. In die zin is het belangrijk om de debatten nauwlettend te volgen.